Εγκεφαλικό: Τα «3 Μην» μετά το φαγητό και τα «4 Μην» πριν τον ύπνο – Τι ισχύει πραγματικά

 

Μπορούν επτά απλές καθημερινές συνήθειες να προστατεύσουν από ένα εγκεφαλικό επεισόδιο;

Στο διαδίκτυο κυκλοφορεί εδώ και καιρό ένας απλός «κανόνας»: τα «3 Μην» μετά τα γεύματα και τα «4 Μην» πριν από τον ύπνο.

Η ιδέα ακούγεται εύκολη και γι’ αυτό έχει γίνει ιδιαίτερα δημοφιλής.

Όμως χρειάζεται μια σημαντική διευκρίνιση:

Δεν υπάρχει επίσημος ιατρικός κανόνας σύμφωνα με τον οποίο η τήρηση αυτών των επτά οδηγιών προλαμβάνει από μόνη της το εγκεφαλικό.

Ορισμένες από τις συμβουλές έχουν πραγματική βάση, άλλες συνδέονται περισσότερο με την πέψη ή τον ύπνο και κάποιες έχουν παρουσιαστεί στο διαδίκτυο με υπερβολικό τρόπο.

Ας δούμε λοιπόν τι αξίζει πραγματικά να κρατήσουμε.

Γιατί η πρόληψη του εγκεφαλικού έχει τόσο μεγάλη σημασία;

Το εγκεφαλικό συμβαίνει όταν διακόπτεται η παροχή αίματος σε τμήμα του εγκεφάλου ή όταν ένα αγγείο στον εγκέφαλο σπάσει.

Οι δύο βασικές κατηγορίες είναι:

• ισχαιμικό εγκεφαλικό, όταν ένα αγγείο αποφράσσεται,
• αιμορραγικό εγκεφαλικό, όταν ένα αγγείο σπάσει και προκαλέσει αιμορραγία.

Ορισμένοι παράγοντες κινδύνου, όπως η ηλικία και το οικογενειακό ιστορικό, δεν μπορούν να αλλάξουν.

Υπάρχουν όμως πολλοί που μπορούμε να επηρεάσουμε.

Ο σημαντικότερος παράγοντας που πολλοί δεν αισθάνονται καν

Η υψηλή αρτηριακή πίεση αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες κινδύνου για εγκεφαλικό.

Το πρόβλημα είναι ότι η υπέρταση συχνά δεν προκαλεί εμφανή συμπτώματα.

Κάποιος μπορεί να αισθάνεται απολύτως καλά και να έχει υψηλή πίεση για χρόνια.

Γι’ αυτό η τακτική μέτρηση και, όταν χρειάζεται, η σωστή αντιμετώπισή της έχουν πολύ μεγαλύτερη σημασία για την πρόληψη του εγκεφαλικού από οποιοδήποτε διαδικτυακό «κόλπο».

Τα «3 Μην» μετά το φαγητό: Τι ισχύει πραγματικά

1. Μην καπνίζετε μετά το φαγητό – Αλλά υπάρχει κάτι ακόμη σημαντικότερο

Το κάπνισμα αυξάνει τον κίνδυνο εγκεφαλικού.

Η νικοτίνη μπορεί να αυξήσει την αρτηριακή πίεση, ενώ ο καπνός βλάπτει την καρδιά και τα αιμοφόρα αγγεία.

Το πρόβλημα όμως δεν είναι ειδικά το τσιγάρο μετά το γεύμα.

Το κάπνισμα είναι επιβλαβές οποιαδήποτε ώρα της ημέρας.

Επομένως, η σωστή συμβουλή δεν είναι:

«Μην καπνίζετε αμέσως μετά το φαγητό».

Είναι:

«Αν καπνίζετε, η διακοπή του καπνίσματος είναι μία από τις σημαντικότερες κινήσεις που μπορείτε να κάνετε για την καρδιαγγειακή σας υγεία».

Δεν υπάρχει «ασφαλής ώρα» για το τσιγάρο

Μερικές φορές διαβάζουμε ότι το τσιγάρο αμέσως μετά το φαγητό είναι πολλαπλάσια πιο επικίνδυνο από ένα τσιγάρο σε άλλη στιγμή της ημέρας.

Αυτό δεν αποτελεί τεκμηριωμένο ιατρικό κανόνα.

Δεν χρειάζεται λοιπόν να φοβόμαστε μια συγκεκριμένη ώρα.

Χρειάζεται να αντιμετωπίσουμε το ίδιο το κάπνισμα.

2. Μην κάνετε μπάνιο αμέσως μετά το φαγητό: Μύθος ή πραγματικότητα;

Εδώ υπάρχει μεγάλη υπερβολή.

Συχνά αναφέρεται ότι μετά το γεύμα «όλο το αίμα πηγαίνει στο στομάχι» και ότι ένα ζεστό μπάνιο τραβά το αίμα προς το δέρμα, στερώντας οξυγόνο από τον εγκέφαλο και αυξάνοντας τον κίνδυνο εγκεφαλικού.

Αυτός ο ισχυρισμός δεν υποστηρίζεται ως γενικός κανόνας πρόληψης εγκεφαλικού.

Ο οργανισμός είναι σε θέση να ρυθμίζει την κυκλοφορία του αίματος σε διαφορετικά όργανα ταυτόχρονα.

Ένα πολύ ζεστό μπάνιο μπορεί πράγματι να προκαλέσει αγγειοδιαστολή και σε ορισμένους ανθρώπους να οδηγήσει σε ζάλη ή πτώση της πίεσης.

Αυτό μπορεί να έχει μεγαλύτερη σημασία:

• σε ηλικιωμένους,
• σε ανθρώπους με τάση για λιποθυμία,
• σε όσους έχουν χαμηλή πίεση,
• σε άτομα που λαμβάνουν συγκεκριμένα φάρμακα.

Αλλά δεν υπάρχει λόγος να παρουσιάζεται το μπάνιο μετά το γεύμα ως αιτία εγκεφαλικού.

3. Μην ξαπλώνετε αμέσως μετά από ένα μεγάλο γεύμα

Αυτή η συμβουλή έχει κάποια λογική, αλλά κυρίως για διαφορετικό λόγο.

Το να ξαπλώσει κάποιος αμέσως μετά από ένα μεγάλο γεύμα μπορεί να επιδεινώσει:

• την καούρα,
• τη γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση,
• το αίσθημα βάρους,
• τη δυσπεψία.

Δεν υπάρχουν στοιχεία ότι το να ξαπλώσετε μία φορά μετά το φαγητό προκαλεί εγκεφαλικό.

Για ανθρώπους με νυχτερινή παλινδρόμηση, συνήθως έχει νόημα να μεσολαβεί χρόνος ανάμεσα στο τελευταίο γεύμα και την κατάκλιση.

Τι μπορείτε να κάνετε αντί να πέσετε κατευθείαν στον καναπέ;

Ένα ήρεμο περπάτημα μετά το γεύμα μπορεί να είναι μια καλή επιλογή για αρκετούς ανθρώπους.

Η συνολική φυσική δραστηριότητα αποτελεί σημαντικό κομμάτι της καρδιαγγειακής υγείας.

Δεν χρειάζεται όμως έντονη προπόνηση αμέσως μετά από ένα μεγάλο γεύμα.

Ακόμη και λίγη καθημερινή κίνηση είναι καλύτερη από πολλές ώρες συνεχόμενης ακινησίας.

Τα «4 Μην» πριν από τον ύπνο

Εδώ τα πράγματα γίνονται περισσότερο ενδιαφέροντα, επειδή ο ποιοτικός ύπνος αποτελεί πλέον αναγνωρισμένο κομμάτι της καρδιαγγειακής υγείας.

1. Μην κάνετε συνήθεια τα πολύ βαριά γεύματα ακριβώς πριν κοιμηθείτε

Δεν υπάρχει κάποια «μαγική» ώρα, όπως οι 5 ή οι 8 το απόγευμα, μετά την οποία το φαγητό γίνεται ξαφνικά επικίνδυνο.

Η ώρα του βραδινού εξαρτάται και από την ώρα που κοιμάται ο καθένας.

Αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι το συνολικό διατροφικό πρότυπο.

Ένα βραδινό γεμάτο:

• πολύ αλάτι,
• κορεσμένα λιπαρά,
• επεξεργασμένα τρόφιμα,
• μεγάλες ποσότητες φαγητού

δεν αποτελεί καλή καθημερινή συνήθεια.

Το πολύ αλάτι, για παράδειγμα, μπορεί να συμβάλει στην αύξηση της αρτηριακής πίεσης.

Τι να προτιμήσετε το βράδυ;

Ένα ισορροπημένο γεύμα μπορεί να περιλαμβάνει:

• λαχανικά,
• πηγή πρωτεΐνης,
• δημητριακά ολικής άλεσης ή άλλη κατάλληλη πηγή υδατανθράκων,
• καλά λιπαρά σε λογική ποσότητα.

Δεν χρειάζεται να φοβόμαστε το φαγητό μετά τις 20:00.

Χρειάζεται να κοιτάμε τι τρώμε, πόσο τρώμε και τι κάνουμε συνολικά μέσα στην ημέρα.

2. Μην χρησιμοποιείτε το αλκοόλ σαν «βοήθημα ύπνου»

Το αλκοόλ μπορεί αρχικά να δημιουργήσει υπνηλία.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι προσφέρει ποιοτικό ύπνο.

Και από καρδιαγγειακής πλευράς, η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ έχει συνδεθεί με:

• υψηλότερη αρτηριακή πίεση,
• αρρυθμίες,
• αυξημένα τριγλυκερίδια,
• μεγαλύτερο κίνδυνο εγκεφαλικού.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η κολπική μαρμαρυγή.

Πρόκειται για μια συχνή αρρυθμία που μπορεί να ευνοήσει τη δημιουργία θρόμβων στην καρδιά.

Αν ένας τέτοιος θρόμβος μετακινηθεί προς τον εγκέφαλο, μπορεί να προκαλέσει ισχαιμικό εγκεφαλικό.

Το κρασί δεν πρέπει να ξεκινά για «προστασία της καρδιάς»

Η αντίληψη ότι ένα ποτήρι αλκοόλ είναι απαραίτητο για την καρδιά έχει αλλάξει σημαντικά.

Κανείς δεν χρειάζεται να ξεκινήσει να πίνει αλκοόλ για να προστατεύσει την καρδιά ή τον εγκέφαλό του.

Αν κάποιος ήδη καταναλώνει αλκοόλ, η ποσότητα έχει σημασία.

3. Μην αφήνετε τις οθόνες να σας κλέβουν τον ύπνο

Κινητό στο κρεβάτι.

Άλλο ένα βίντεο.

Άλλη μία ανάρτηση.

Και ξαφνικά η ώρα έχει πάει 01:30.

Το πρόβλημα εδώ δεν είναι ότι το κινητό «προκαλεί εγκεφαλικό».

Το πρόβλημα είναι ότι μπορεί να καθυστερεί τον ύπνο και να συμβάλλει σε ανεπαρκή ή κακής ποιότητας ξεκούραση.

Ο υγιής ύπνος αποτελεί πλέον έναν από τους βασικούς δείκτες καρδιαγγειακής υγείας.

Για τους περισσότερους ενήλικες, ο στόχος είναι περίπου 7 έως 9 ώρες ύπνου κάθε βράδυ.

Ο ύπνος δεν είναι πολυτέλεια για την καρδιά και τον εγκέφαλο

Η ποιότητα του ύπνου συνδέεται με πολλούς παράγοντες καρδιομεταβολικής υγείας, όπως:

• η αρτηριακή πίεση,
• η γλυκόζη,
• το σωματικό βάρος,
• η φλεγμονή,
• η σωματική δραστηριότητα.

Γι’ αυτό η American Heart Association έχει συμπεριλάβει τον υγιή ύπνο στα βασικά στοιχεία της καλής καρδιαγγειακής υγείας.

4. Μην αγνοείτε το κρύο, αλλά ούτε να φοβάστε ότι ένα δροσερό δωμάτιο θα προκαλέσει εγκεφαλικό

Και εδώ χρειάζεται διόρθωση.

Δεν υπάρχει γενικός κανόνας ότι πρέπει να κοιμόμαστε με «ζεστά ρούχα» για να προλάβουμε το εγκεφαλικό.

Ούτε ένα φυσιολογικά δροσερό υπνοδωμάτιο αποτελεί από μόνο του αιτία εγκεφαλικού.

Οι πολύ χαμηλές θερμοκρασίες μπορούν να επηρεάσουν το καρδιαγγειακό σύστημα και την αρτηριακή πίεση, ιδιαίτερα σε ευάλωτα άτομα.

Αλλά αυτό είναι διαφορετικό από το να πούμε ότι:

«αν κρυώσεις στον ύπνο σου, κινδυνεύεις να πάθεις εγκεφαλικό».

Το υπνοδωμάτιο πρέπει να είναι σε θερμοκρασία που επιτρέπει άνετο και ασφαλή ύπνο.

Και η καφεΐνη το βράδυ;

Η καφεΐνη δεν χρειάζεται να αντιμετωπίζεται σαν άμεση αιτία εγκεφαλικού.

Μπορεί όμως να επηρεάσει σημαντικά τον ύπνο σε ευαίσθητους ανθρώπους.

Καφές, ενεργειακά ποτά και ορισμένα τσάγια περιέχουν καφεΐνη.

Επειδή η δράση της μπορεί να διαρκεί αρκετές ώρες, αν παρατηρείτε ότι δυσκολεύεστε να κοιμηθείτε, αξίζει να μεταφέρετε την τελευταία καφεΐνη νωρίτερα μέσα στην ημέρα.

Υπάρχει πράγματι μεγαλύτερος κίνδυνος εγκεφαλικού τις πρωινές ώρες;

Ο οργανισμός δεν λειτουργεί με τον ίδιο ακριβώς τρόπο σε όλες τις ώρες της ημέρας.

Η αρτηριακή πίεση, οι ορμόνες και άλλοι φυσιολογικοί μηχανισμοί ακολουθούν κιρκάδιους ρυθμούς.

Έχουν παρατηρηθεί χρονικές διακυμάνσεις στην εμφάνιση καρδιαγγειακών συμβάντων.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι ένα βραδινό γεύμα ή μία συγκεκριμένη βραδινή συνήθεια θα προκαλέσει εγκεφαλικό το επόμενο πρωί.

Ο κίνδυνος δημιουργείται συνήθως από ένα πολύ πιο σύνθετο σύνολο παραγόντων.

Το βραδινό περπάτημα μπορεί να είναι μια καλή συνήθεια

Το να περνάμε ολόκληρο το βράδυ καθισμένοι δεν είναι ιδανικό.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι αν καθίσετε δύο ώρες να δείτε μια ταινία θα πάθετε εγκεφαλικό.

Η ουσία βρίσκεται στη συνολική καθημερινή δραστηριότητα.

Για τους ενήλικες, οι συστάσεις περιλαμβάνουν περίπου 150 λεπτά μέτριας έντασης σωματικής δραστηριότητας την εβδομάδα ή αντίστοιχη έντονη δραστηριότητα.

Ένα χαλαρό περπάτημα μετά το βραδινό μπορεί να αποτελέσει έναν εύκολο τρόπο να προσθέσουμε περισσότερη κίνηση στην ημέρα μας.

Το «8ο Μην» που ίσως έχει μεγαλύτερη σημασία από όλα τα υπόλοιπα

Μην αγνοείτε την υψηλή πίεση.

Μπορεί να μην πονά.

Μπορεί να μην προκαλεί ζάλη.

Μπορεί να μην αισθάνεστε απολύτως τίποτα.

Και όμως, η υπέρταση αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες κινδύνου για εγκεφαλικό.

Γι’ αυτό η τακτική μέτρηση της πίεσης και η σωστή θεραπεία όταν υπάρχει υπέρταση έχουν τεράστια σημασία.

Χοληστερίνη: Άλλος ένας «σιωπηλός» παράγοντας

Η υψηλή χοληστερίνη επίσης συνήθως δεν προκαλεί συμπτώματα.

Με την πάροδο του χρόνου, όμως, μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία αθηρωματικών πλακών στις αρτηρίες.

Γι’ αυτό ο έλεγχος των λιπιδίων του αίματος είναι σημαντικός, ιδιαίτερα σε ανθρώπους με άλλους παράγοντες κινδύνου.

Σάκχαρο και διαβήτης

Ο διαβήτης αυξάνει τον κίνδυνο εγκεφαλικού.

Μάλιστα, αρκετοί άνθρωποι με διαβήτη έχουν παράλληλα:

• υπέρταση,
• υψηλή χοληστερίνη,
• αυξημένο βάρος.

Γι’ αυτό ο έλεγχος της γλυκόζης αποτελεί μέρος μιας συνολικής στρατηγικής πρόληψης.

Η κολπική μαρμαρυγή που μπορεί να μην αντιληφθείτε

Η κολπική μαρμαρυγή είναι ένας ιδιαίτερα σημαντικός παράγοντας κινδύνου για εγκεφαλικό.

Σε κάποιους προκαλεί:

• ταχυπαλμία,
• αίσθημα «φτερουγίσματος» στο στήθος,
• δύσπνοια,
• ζάλη,
• κόπωση.

Σε άλλους μπορεί να μην προκαλεί έντονα συμπτώματα.

Αν διαγνωστεί, ο γιατρός αξιολογεί τον κίνδυνο θρόμβωσης και αποφασίζει αν χρειάζεται συγκεκριμένη θεραπεία.

Τι προστατεύει πραγματικά από το εγκεφαλικό;

Αν θέλαμε να αφήσουμε στην άκρη όλα τα viral «3 Μην», «4 Μην» και «7 μυστικά» και να κρατήσουμε τα βασικά, αυτά θα ήταν:

• Ελέγχετε την αρτηριακή σας πίεση.
• Μην καπνίζετε.
• Ελέγχετε χοληστερίνη και τριγλυκερίδια.
• Ρυθμίστε σωστά τον διαβήτη, αν υπάρχει.
• Κινηθείτε τακτικά.
• Ακολουθήστε μια ισορροπημένη διατροφή.
• Περιορίστε την υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ.
• Φροντίστε τον ύπνο σας.
• Διατηρήστε ένα υγιές βάρος.
• Ακολουθείτε τη φαρμακευτική αγωγή που σας έχει συνταγογραφηθεί.

Ιδιαίτερη προσοχή στην υπνική άπνοια

Υπάρχει και ένας παράγοντας που πολλοί δεν συνδέουν με την καρδιά και τον εγκέφαλο: η υπνική άπνοια.

Αν κάποιος:

• ροχαλίζει πολύ δυνατά,
• παρουσιάζει παύσεις στην αναπνοή στον ύπνο,
• ξυπνά σαν να πνίγεται,
• έχει έντονη υπνηλία την ημέρα,
• ξυπνά συχνά με πονοκέφαλο,

αξίζει να το συζητήσει με γιατρό.

Οι διαταραχές ύπνου έχουν συνδεθεί με την καρδιαγγειακή υγεία και δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται απλώς σαν «κακός ύπνος».

Το πιο σημαντικό: Μάθετε να αναγνωρίζετε ένα εγκεφαλικό

Όσο σημαντική κι αν είναι η πρόληψη, εξίσου σημαντική είναι η γρήγορη αναγνώριση.

Ένα εγκεφαλικό μπορεί να εμφανιστεί με:

• ξαφνική αδυναμία ή μούδιασμα στο πρόσωπο, στο χέρι ή στο πόδι, ιδιαίτερα στη μία πλευρά,
• ξαφνική δυσκολία στην ομιλία ή στην κατανόηση,
• ξαφνική διαταραχή της όρασης,
• ξαφνική δυσκολία στο περπάτημα, ζάλη ή απώλεια ισορροπίας,
• ξαφνικό, πολύ έντονο πονοκέφαλο χωρίς γνωστή αιτία.

Στο εγκεφαλικό, κάθε λεπτό μετρά

Αν εμφανιστούν ξαφνικά τέτοια συμπτώματα, δεν περιμένουμε να περάσουν και δεν αφήνουμε τον άνθρωπο να «κοιμηθεί λίγο να δούμε αν θα γίνει καλύτερα».

Χρειάζεται άμεση κλήση στις υπηρεσίες επείγουσας ιατρικής βοήθειας.

Ακόμη και αν τα συμπτώματα εξαφανιστούν γρήγορα, μπορεί να πρόκειται για παροδικό ισχαιμικό επεισόδιο (TIA), το οποίο επίσης χρειάζεται επείγουσα αξιολόγηση.

Τελικά, αξίζει να θυμόμαστε τα «3 Μην» και τα «4 Μην»;

Ως ένας απλός τρόπος να σκεφτόμαστε περισσότερο τις καθημερινές μας συνήθειες, ίσως.

Όχι όμως σαν «συνταγή» που εγγυάται ότι δεν θα πάθουμε εγκεφαλικό.

Το να μην καπνίζουμε, να περιορίζουμε το πολύ αλκοόλ, να κοιμόμαστε καλά, να κινούμαστε και να προσέχουμε τη διατροφή μας έχουν πραγματική αξία.

Αντίθετα, το να φοβόμαστε ότι ένα ντους μετά το μεσημεριανό ή ένα δροσερό υπνοδωμάτιο θα προκαλέσει εγκεφαλικό δεν υποστηρίζεται από τα διαθέσιμα στοιχεία.

Συμπέρασμα

Η πρόληψη του εγκεφαλικού δεν κρύβεται σε μία συγκεκριμένη ώρα της ημέρας.

Χτίζεται μέσα στα χρόνια.

Πίεση, κάπνισμα, χοληστερίνη, σάκχαρο, κίνηση, διατροφή, αλκοόλ και ύπνος είναι πολύ πιο σημαντικά από έναν αυστηρό κατάλογο απαγορεύσεων μετά το γεύμα ή πριν από το κρεβάτι.

Οι μικρές καθημερινές επιλογές πράγματι έχουν σημασία.

Αρκεί να επενδύουμε σε εκείνες που γνωρίζουμε ότι μπορούν πραγματικά να προστατεύσουν την καρδιά και τον εγκέφαλο.

Το άρθρο έχει αποκλειστικά ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την εξατομικευμένη ιατρική συμβουλή. Άτομα με υπέρταση, διαβήτη, καρδιοπάθεια, κολπική μαρμαρυγή, προηγούμενο εγκεφαλικό ή TIA πρέπει να ακολουθούν τις οδηγίες του γιατρού τους και να μην τροποποιούν φαρμακευτική αγωγή χωρίς ιατρική καθοδήγηση.

Πηγές: American Heart Association, American Stroke Association, Centers for Disease Control and Prevention (CDC).